سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران برای انجام حملات علیه کشورهای خلیج فارسِ میزبان نیروهای آمریکایی، سلولهای مخفی جدیدی در عراق ایجاد کرده است؛ اقدامی که به گفته هشت منبع عراقی در گفتوگو با رویترز، با هدف دور زدن شبکههای شبهنظامی شناختهشده و جلوگیری از شناسایی صورت گرفته است.
سه منبع آگاه اعلام کردند که سه تا چهار سلول، که هر یک حدود ۱۰ جنگجوی نخبه شیعه عراقی را در بر میگیرند، دستکم هفت حمله پهپادی را بین ۲۰ آوریل تا ۱۷ مه از مناطق بیابانی نزدیک شهرهای بصره و سماوه علیه اهدافی در کویت، عربستان سعودی و امارات متحده عربی انجام دادهاند.
به گفته منابع، شماری از اعضای این سلولها از «مقاومت اسلامی عراق» جذب شدهاند؛ ائتلافی از گروههای تندروی شیعه که هزاران نیروی مسلح در اختیار دارد. با این حال، این گروههای جدید خارج از ساختار فرماندهی مقاومت اسلامی عراق فعالیت میکنند و مستقیماً به سپاه پاسداران گزارش میدهند. این اطلاعات را دو مقام نظامی عراق، یک مقام امنیتی و پنج فرمانده شبهنظامی محلی تأیید کردهاند.
ایجاد این سلولهای جدید، که پیشتر گزارش نشده بود، نشاندهنده تغییری در تاکتیکهای سپاه پاسداران است. به گفته پنج فرمانده شبهنظامی، هدف این تغییر حفظ توانایی ایران برای اعمال نفوذ و قدرت در منطقه است؛ آن هم در شرایطی که گروههای نیابتی مسلح تهران به شدت تضعیف شدهاند و منابع نظامی و اقتصادی خود ایران نیز تحت فشار قرار گرفتهاند.
عراق، کشوری با اکثریت شیعه، میزبان دهها گروه شبهنظامی است که بسیاری از آنها روابط نزدیکی با تهران دارند. این گروهها یکی از ستونهای اصلی «محور مقاومت» ایران به شمار میروند؛ شبکهای منطقهای که از غزه و لبنان تا یمن و عراق امتداد یافته است.
گروههایی که تحت عنوان «مقاومت اسلامی عراق» فعالیت میکنند، از زمان حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، مسئولیت دهها حمله پهپادی و راکتی علیه اهداف آمریکایی در عراق را بر عهده گرفتهاند؛ حملاتی که به واکنشهای هوایی مرگبار آمریکا منجر شده است. با این حال، هیچ بسیج گستردهای از نیروهای نیابتی ایران در داخل عراق مشاهده نشده است.
چندین گروه قدرتمند شیعه در عراق از سال گذشته پیام دادهاند که آمادهاند سلاحهای خود را کنار بگذارند و بر فعالیتهای سیاسی داخلی تمرکز کنند تا از تشدید درگیری با دولت رئیسجمهور آمریکا، دونالد ترامپ، جلوگیری شود. به گفته ژنرال بازنشسته عراقی جاسم البهادلی و دو نماینده ائتلاف حاکم شیعه، همین روند ممکن است سپاه پاسداران را به ایجاد گروههایی تحت کنترل مستقیم خود ترغیب کرده باشد.
دو گروه مهم شیعه، عصائب اهل حق و گردان امام علی، همین ماه اعلام کردند که در پی هشدارهای مکرر آمریکا به دولت عراق، روند تحویل سلاحهای خود به نهادهای دولتی را آغاز خواهند کرد.
البهادلی که از کارشناسان گروههای مسلح شیعه است، گفت: «گروههای جدیدی که سپاه پاسداران ایجاد کرده، کوچکتر، ایدئولوژیکتر و تحت کنترل شدیدتری هستند؛ تغییری که بازتاب نیاز ایران به صرفهجویی در منابع خود در شرایط فشار اقتصادی است.»
رؤسای جمهور آمریکا و ایران روز چهارشنبه یک توافق موقت برای پایان دادن به جنگ امضا کردند و قرار است مذاکرات درباره موضوعات دشوارتر، از جمله آینده برنامه هستهای ایران، ادامه یابد. با این حال، مقامهای ایرانی تأکید کردهاند که حمایت تهران از «گروههای مقاومت» قابل مذاکره نیست و این موضوع در توافق جدید نیز لحاظ نشده است.
در دیداری که روز دوشنبه میان نخستوزیر جدید عراق، علی زیدی، و فرستاده آمریکا، تام باراک، برگزار شد، دو طرف درباره برنامه عراق برای خلع سلاح و انحلال همه گروههای مسلح خارج از کنترل دولت و همچنین جلوگیری از استفاده از خاک عراق برای تهدید صلح منطقهای گفتوگو کردند.
به گفته منابع امنیتی عراقی، گروههای جدیدی که در طول جنگ در عراق ظهور کردند و اغلب نامهای ناشناخته و حضور رسانهای محدودی داشتند، دستکم سه حمله پهپادی علیه کویت، دو حمله علیه عربستان و دو حمله علیه امارات انجام دادهاند.
این منابع اعلام کردند که از جمله اهداف مورد حمله در کویت، پایگاه هوایی «علی السالم» بوده که نیروهای آمریکایی در آن مستقر هستند، و همچنین یک تأسیسات نظامی در فرودگاه بینالمللی کویت. حملات به عربستان و امارات نیز رهگیری شدهاند، اما منابع نتوانستهاند اهداف نهایی آنها را مشخص کنند.
مقامهای عراقی معتقدند سپاه پاسداران از این سلولهای جدید استفاده میکند تا مسئولیت حملات را از دوش گروههای شناختهشده نزدیک به ایران بردارد و در عین حال فشار آمریکا بر بغداد برای خلع سلاح آنها را کاهش دهد.
این مقامها گفتند نیروهای امنیتی عراق هنوز اطلاعات محدودی درباره این گروهها دارند، اما در حال بررسی زنجیره فرماندهی آنها هستند تا از حملات آینده جلوگیری کنند. به گفته آنها، اعضای این گروهها از نیروهای نخبهای تشکیل شدهاند که در عملیات پهپادی و ارتباطات تخصص دارند.
ایران طی دههها و با صرف میلیاردها دلار شبکه گستردهای از متحدان منطقهای ایجاد کرده بود؛ شبکهای که از زمان حمله گروه فلسطینی حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ به شدت آسیب دیده است.
به گفته البهادلی، ایران اکنون به جای حفظ شبکهای گسترده از گروههای پرهزینه در عراق، ظاهراً به تعداد محدودی از نیروهای رادیکالتر متکی شده است که با حمایت مالی کمتر نیز حاضر به فعالیت هستند و در آنها وفاداری، پنهانکاری و تأثیر عملیاتی بر جذب گسترده نیرو اولویت دارد.
این گروههای جدید نخستین آزمون جدی برای دولت زیدی محسوب میشوند.
حملات انجامشده از خاک عراق همچنین میتواند تلاشهای چندساله بغداد برای بهبود روابط با همسایگان ثروتمند خلیج فارس را به خطر بیندازد. این روابط از زمان حمله صدام به کویت در سال ۱۹۹۰ تیره شده بود، اما در سالهای اخیر نشانههایی از بهبود در آن دیده میشد.
کویت، عربستان سعودی و امارات در ماه آوریل سفرای عراق را احضار کردند تا نسبت به این حملات اعتراض کنند.
مقامهای عراقی همچنین در حال بررسی این موضوع هستند که آیا حمله پهپادی ۱۷ مه به نیروگاه هستهای براکه که باعث آتشسوزی در این نیروگاه شد، از خاک عراق انجام شده است یا خیر. عربستان نیز اعلام کرده در همان روز سه پهپاد ورودی از سمت عراق را رهگیری کرده است؛ حملهای که مقامهای عراقی آن را به یکی از همین گروههای جدید نسبت میدهند.
زیدی این دو حمله را محکوم و آنها را «اقداماتی جنایتکارانه» توصیف کرد و وعده داد با همکاری کشورهای خلیج فارس تحقیقات مشترکی برای مشخص شدن منشأ حملات انجام شود. با این حال، سخنگوی او درباره وضعیت این تحقیقات توضیحی ارائه نکرد.
نظر شما